Kataraktani davolash — ko‘z gavharini almashtirish
Katarakta — ko‘zning tabiiy gavhari xiralashishi bo‘lib, ko‘rishning asta-sekin pasayishiga olib keladi.
Zamonaviy katarakta operatsiyasida xiralashgan ko‘z gavhari olib tashlanib, uning o‘rniga sun’iy intraokulyar linza (IOL) o‘rnatiladi.
Choriqul Shaymatov Gavhari ko‘z klinikasida 27 turdagi sun’iy ko‘z gavhari orasidan bemorga mos modelni individual tanlash imkoniyati mavjud.
Klinikamizda Alcon, Johnson & Johnson TECNIS, Carl Zeiss, Acriva, Eyecryl va boshqa taniqli ishlab chiqaruvchilarning intraokulyar linzalari qo‘llaniladi.
Ko‘zning holati va bemorning ko‘rish ehtiyojlariga qarab monofokal, torik, EDOF (kengaytirilgan fokus chuqurligiga ega) yoki trifokal linzalar tanlanishi mumkin.
Oftalmoxirurg kompleks diagnostika natijalariga ko‘ra ko‘zning anatomik xususiyatlari, ko‘rish ehtiyojlari va bemorning kundalik faoliyatini hisobga olgan holda eng maqbul sun’iy gavhar turini tavsiya etadi.
Diagnostikaga yozilish
Katarakta operatsiyasi va ko‘z gavharini almashtirish qanday amalga oshiriladi?
Bemorni operatsiyaga tayyorlash va sun’iy ko‘z gavharini tanlash
Operatsiyadan oldin bemor kompleks oftalmologik tekshiruvdan o‘tadi. Oftalmoxirurg shox parda, to‘r parda va ko‘zning umumiy holatini baholaydi, ko‘zning biometrik ko‘rsatkichlarini o‘lchaydi hamda sun’iy ko‘z gavhari — intraokulyar linzaning (IOL) optik kuchini hisoblaydi.
Diagnostika natijalari va bemorning ko‘rish ehtiyojlariga qarab monofokal, torik, EDOF yoki trifokal IOL modeli individual tanlanadi.
Operatsiya kuni bemor jarrohlik amaliyotiga tayyorlanadi. Ko‘zga mahalliy og‘riqsizlantiruvchi tomchilar tomiziladi va zarur antiseptik ishlov beriladi.
Katarakta operatsiyasi ko‘pincha mahalliy og‘riqsizlantirish ostida amalga oshiriladi.
Kataraktani fakoemulsifikatsiya usulida olib tashlash
Ko‘z tayyorlangandan so‘ng oftalmoxirurg shox pardada kichik kesma hosil qiladi va xiralashgan tabiiy gavharga kirish imkoniyatini yaratadi.
Fakoemulsifikatsiya usulida ultratovush energiyasi yordamida xiralashgan gavhar moddasi mayda bo‘laklarga ajratiladi va maxsus aspiratsiya tizimi orqali ko‘zdan chiqariladi.
Choriqul Shaymatov Gavhari ko‘z klinikasida bunday operatsiyalar uchun Alcon Centurion va Oertli OS 4 Up kabi zamonaviy jarrohlik tizimlaridan foydalaniladi.
Operatsiya davomida sun’iy gavharni joylashtirish uchun tabiiy gavharning kapsula xaltachasi imkon qadar saqlab qolinadi.
Sun’iy ko‘z gavharini (IOL) implantatsiya qilish
Xiralashgan tabiiy gavhar olib tashlangandan so‘ng oftalmoxirurg ko‘z ichiga oldindan tanlangan sun’iy intraokulyar linzani (IOL) o‘rnatadi.
Zamonaviy IOLlar biotibbiy moslashuvchan materiallardan tayyorlanadi. Buklanadigan linza kichik kesma orqali ko‘z ichiga kiritilib, odatda tabiiy gavharning saqlanib qolgan kapsula xaltachasiga joylashtiriladi.
Choriqul Shaymatov Gavhari ko‘z klinikasida 27 turdagi IOL orasidan individual tanlash imkoniyati mavjud.
Klinikamizda Alcon, Johnson & Johnson TECNIS, Carl Zeiss, Acriva, Eyecryl va boshqa ishlab chiqaruvchilarning sun’iy ko‘z gavharlari qo‘llaniladi.
Bemorning ko‘z tuzilishi va ko‘rish ehtiyojlariga qarab monofokal, torik, EDOF yoki trifokal linza tanlanishi mumkin.
Sun’iy gavharning modeli va optik kuchi operatsiyadan oldingi tekshiruvlar asosida belgilanadi.
Sun’iy gavharning joylashuvini tekshirish va operatsiyani yakunlash
Sun’iy ko‘z gavhari o‘rnatilgandan so‘ng oftalmoxirurg uning ko‘z ichidagi joylashuvi, markazlashuvi va barqarorligini tekshiradi.
Ayniqsa torik va boshqa maxsus optik xususiyatlarga ega IOLlar uchun to‘g‘ri joylashtirish muhim ahamiyatga ega.
Shundan so‘ng jarrohlik davomida qo‘llanilgan yordamchi moddalar olib tashlanadi, ko‘zning old kamerasi holati va operatsion kesmalarning germetikligi tekshiriladi.
Zamonaviy mikrojarrohlik usullarida kichik kesmalar ko‘pincha chok qo‘yilmasdan yopiladi. Zarur hollarda shifokor qo‘shimcha choralarni qo‘llashi mumkin.
Ushbu bosqichning asosiy maqsadi — sun’iy gavharning to‘g‘ri joylashuvini ta’minlash va operatsiyani xavfsiz yakunlash.
Operatsiyadan keyingi ko‘rik va ko‘rishning tiklanishi
Katarakta operatsiyasi yakunlangandan so‘ng oftalmoxirurg ko‘zning holatini baholaydi, zarur dori vositalarini buyuradi va operatsiyadan keyingi parvarish qoidalarini tushuntiradi.
Operatsiya odatda ambulator sharoitda bajariladi. Shifokor ko‘rigidan va ruxsatidan so‘ng bemor uyiga qaytishi mumkin.
Ko‘rish qanday tiklanadi?
Ko‘plab bemorlarda operatsiyadan keyingi dastlabki kunlardanoq ko‘rish yaxshilana boshlaydi. Biroq dastlab ko‘rishning vaqtincha xiralashishi, yorug‘likka sezuvchanlik va yengil noqulaylik kuzatilishi mumkin.
Ko‘z bitishi davomida ko‘rish asta-sekin barqarorlashadi. Tiklanish muddati shox parda, to‘r parda, boshqa ko‘z kasalliklari va bemorning individual xususiyatlariga bog‘liq.
Operatsiyadan keyin quyidagilarga amal qilish muhim:
  • Shifokor buyurgan ko‘z tomchilaridan foydalanish.
  • Operatsiya qilingan ko‘zni ishqalamaslik va unga bosim o‘tkazmaslik.
  • Ko‘zni shikastlanish va ifloslanishdan asrash.
  • Shifokor belgilagan muddatlarda nazorat ko‘riklariga kelish.
Kuchli og‘riq, ko‘rishning keskin yomonlashishi yoki ko‘zning kuchli qizarishi kuzatilsa, zudlik bilan oftalmologga murojaat qilish zarur.
Muhim: operatsiyadan keyingi ko‘rish natijasi nafaqat IOL modeliga, balki ko‘zning umumiy holatiga ham bog‘liq. Premium IOL ham ko‘zoynakdan butunlay voz kechishni kafolatlamaydi.
Sun’iy ko‘z gavharlari (IOL) qanday turlarga bo‘linadi va ular bir-biridan nimasi bilan farq qiladi?
Zamonaviy sun’iy ko‘z gavharlari — intraokulyar linzalar (IOL) o‘zining optik xususiyatlari bilan farqlanadi. To‘g‘ri tanlangan IOL katarakta operatsiyasida xiralashgan tabiiy gavhar o‘rnini egallaydi va bemorning individual ko‘rish ehtiyojlarini hisobga olgan holda ko‘rishni yaxshilashga yordam beradi.
Choriqul Shaymatov Gavhari ko‘z klinikasida standart va premium modellardan iborat 27 xil IOL orasidan individual tanlash imkoniyati mavjud.
1. Monofokal IOL — bir masofada sifatli ko‘rish
Monofokal sun’iy ko‘z gavharlari odatda bitta asosiy masofada aniq ko‘rishni ta’minlash uchun tanlanadi. Ko‘pincha uzoq masofaga yaxshi ko‘rish maqsad qilinadi.
Bunday holatda kitob o‘qish, telefondan foydalanish va yaqin masofadagi ishlar uchun ko‘zoynak kerak bo‘lishi mumkin.
Monofokal IOL kataraktani jarrohlik yo‘li bilan davolashda keng qo‘llaniladigan, ishonchli optik yechimlardan biridir.
2. Torik IOL — astigmatizmni tuzatish
Torik sun’iy ko‘z gavharlari shox parda astigmatizmi mavjud bo‘lgan bemorlar uchun mo‘ljallangan.
Ular katarakta operatsiyasi vaqtida astigmatizmni ham kamaytirish va ko‘rish ravshanligini yaxshilash imkonini beradi.
Torik optik xususiyat monofokal va ayrim premium IOL modellarida ham mavjud.
Bunday linzalarni tanlashda astigmatizm darajasi, shox parda topografiyasi va linzaning ko‘z ichida to‘g‘ri joylashishi muhim ahamiyatga ega.
3. EDOF IOL — kengaytirilgan ko‘rish diapazoni
EDOF (Extended Depth of Focus) — fokus chuqurligi kengaytirilgan sun’iy ko‘z gavhari turidir.
Ushbu linzalar uzoq va o‘rta masofalarda ko‘rishning uzluksizroq diapazonini ta’minlashga mo‘ljallangan.
Bu, ayniqsa, kompyuterda ishlash va kundalik faoliyatda qulaylik yaratishi mumkin.
Biroq mayda yozuvlarni yaqin masofadan o‘qish uchun ko‘zoynak kerak bo‘lishi mumkin.
4. Trifokal IOL — uch masofada ko‘rish
Trifokal sun’iy ko‘z gavharlari uzoq, o‘rta va yaqin masofalarda ko‘rish imkoniyatini ta’minlash uchun ishlab chiqilgan.
Ular kitob o‘qish, kompyuterda ishlash va uzoqdagi obyektlarni ko‘rishda ko‘zoynakka bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishi mumkin.
Biroq trifokal IOL barcha bemorlarga mos kelavermaydi. Ayrim bemorlarda, ayniqsa tungi vaqtda, yorug‘lik manbalari atrofida halqalar va shu’lalar ko‘rinishi, kontrast sezgirligining pasayishi kuzatilishi mumkin.
Shu sababli bunday linzalar kompleks diagnostika va bemorning ko‘rish ehtiyojlari asosida tanlanadi.
Nima uchun sun’iy ko‘z gavharlarining narxlari farq qiladi?
IOL narxi ishlab chiqaruvchi, model, material va optik texnologiyalarga bog‘liq.
Qimmatroq linza har doim ham muayyan bemor uchun eng yaxshi tanlov bo‘lavermaydi.
IOL tanlashda shox parda va to‘r pardaning holati, astigmatizm, bemorning ko‘rish ehtiyojlari, kundalik faoliyati va boshqa individual ko‘rsatkichlar hisobga olinadi.
Bizning maqsadimiz — eng qimmat linzani emas, balki har bir bemorga eng mos keladigan sun’iy ko‘z gavharini tanlashdir.
Yakuniy qaror kompleks oftalmologik diagnostikadan so‘ng bemor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Katarakta operatsiyasi qachon va kimlarga tavsiya etiladi?
  • Katarakta operatsiyasi qachon tavsiya etiladi?

    Katarakta ko‘zning tabiiy gavhari shaffofligini yo‘qotishi natijasida rivojlanadi. Kasallik kuchaygani sari ko‘rish pasayadi va kundalik faoliyatni bajarish qiyinlashadi.
    Operatsiya uchun asosiy ko‘rsatmalar:
    • Ko‘zoynak yordamida yetarlicha yaxshilab bo‘lmaydigan ko‘rish o‘tkirligining pasayishi.
    • Ko‘rishning xiralashishi yoki tasvirlarning noaniq ko‘rinishi.
    • Yorug‘likka sezuvchanlikning ortishi, yorug‘lik manbalari atrofida halqalar va shu’lalar paydo bo‘lishi.
    • Kitob o‘qish, kompyuterda ishlash va televizor ko‘rishda qiyinchiliklar.
    • Qorong‘i vaqtda ko‘rishning yomonlashishi, avtomobil boshqarishda qiyinchiliklar.
    • Ranglar va kontrastlarni farqlash qobiliyatining pasayishi.
    • Katarakta tufayli ko‘zning boshqa kasalliklarini tekshirish yoki davolash qiyinlashishi.
    Muhim: kataraktaning to‘liq yetilishini kutish shart emas.
    Ko‘rishning pasayishi kundalik hayotga xalaqit bera boshlaganda yoki boshqa tibbiy ko‘rsatmalar mavjud bo‘lganda operatsiya tavsiya etilishi mumkin.
    Operatsiya zarurligi kompleks tekshiruv natijalariga ko‘ra oftalmoxirurg tomonidan bemor bilan birgalikda individual hal qilinadi.
  • Qaysi holatlarda operatsiyadan oldin qo‘shimcha tayyorgarlik talab etiladi?
    Kataraktani jarrohlik yo‘li bilan davolash ko‘pchilik bemorlarga mos keladi. Biroq operatsiyadan oldin ko‘zlarning holati va bemorning umumiy salomatligini baholash zarur.
    Quyidagi holatlar alohida e’tibor talab qiladi:
    • Ko‘zning faol yallig‘lanish va infeksion kasalliklari — odatda dastlab tegishli davolash o‘tkaziladi.
    • Nazoratga olinmagan ko‘z ichi bosimi — operatsiyadan oldin bosimni nazoratga olish talab etilishi mumkin.
    • Shox pardaning jiddiy kasalliklari — qo‘shimcha tekshiruv va individual jarrohlik rejasini talab qiladi.
    • To‘r parda va ko‘ruv nervi kasalliklari — operatsiyadan keyingi ko‘rish natijasini cheklashi mumkin.
    • Nazoratga olinmagan qandli diabet va boshqa jiddiy umumiy kasalliklar — qo‘shimcha tibbiy tayyorgarlik talab qilishi mumkin.
    • Murakkab oftalmologik holatlar — jarrohlik usulini yoki sun’iy gavhar turini individual tanlash zarur bo‘lishi mumkin.
    Yoshning o‘zi operatsiyaga qarshi ko‘rsatma hisoblanmaydi.
    Katarakta operatsiyasi keksa yoshdagi bemorlarda ham tegishli tekshiruvlardan so‘ng bajarilishi mumkin.
    Glaukoma, qandli diabet yoki to‘r parda kasalliklarining mavjudligi har doim ham operatsiyani istisno etmaydi. Biroq ular sun’iy ko‘z gavharini tanlashga va operatsiyadan kutiladigan ko‘rish natijasiga ta’sir qilishi mumkin.
    Operatsiyadan oldin oftalmoxirurg kompleks diagnostika o‘tkazib, kutiladigan foyda, mumkin bo‘lgan cheklovlar va xavflarni individual baholaydi.
Katarakta operatsiyasidan keyin ko‘rishning tiklanishi
Dastlabki soatlar va birinchi sutka

Katarakta operatsiyasidan so‘ng bemor ma’lum vaqt tibbiyot xodimlari nazoratida bo‘ladi. Ko‘pchilik hollarda shifoxonada yotib davolanish talab etilmaydi.
Dastlabki soatlarda ko‘rishning vaqtincha xiralashishi, ko‘z yoshlanishi, ko‘zda begona jism bordek sezish va yorug‘likka sezuvchanlik kuzatilishi mumkin.
Shifokor zarur ko‘z tomchilarini buyuradi va operatsiyadan keyingi parvarish qoidalarini tushuntiradi.
Operatsiya qilingan ko‘zni ishqalamaslik va unga bosim o‘tkazmaslik muhimdir. Agar oftalmoxirurg tavsiya qilgan bo‘lsa, maxsus himoya qalqonchasidan foydalanish kerak.
Ayrim bemorlarda ko‘rish dastlabki sutkadayoq yaxshilana boshlaydi. Biroq tiklanish tezligi har bir bemorda individualdir.
Dastlabki 1–7 kun

Ko‘plab bemorlarda operatsiyadan keyingi dastlabki kunlarda ko‘rish asta-sekin ravshanlashadi.
Bu davrda ko‘rishning biroz xiralashishi, yorug‘likka sezuvchanlik va vaqtinchalik noqulaylik saqlanib qolishi mumkin.
Shifokor buyurgan dori vositalaridan belgilangan tartibda foydalanish va nazorat ko‘riklariga o‘z vaqtida kelish zarur.
Ko‘zga ifloslik tushishidan, uni ishqalashdan, og‘ir jismoniy zo‘riqishlardan va bitish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan harakatlardan saqlanish kerak.
Ishga qaytish, avtomobil boshqarish va odatdagi kundalik faoliyatni davom ettirish muddati oftalmoxirurg bilan kelishiladi.
Kuchli og‘riq, ko‘rishning keskin yomonlashishi yoki ko‘z qizarishining kuchayishi kuzatilsa, zudlik bilan oftalmologga murojaat qilish zarur.
Ko‘rishning keyingi tiklanish davri

Operatsiyadan keyingi haftalarda ko‘zning tiklanishi davom etadi va ko‘rish asta-sekin barqarorlashadi.
Ko‘plab bemorlarda dastlabki haftalarda ko‘rish sezilarli darajada yaxshilanadi. Biroq to‘liq tiklanish ko‘proq vaqt talab qilishi mumkin.
Operatsiyadan keyingi ko‘rish sifati tanlangan sun’iy ko‘z gavhari (IOL), shox parda, to‘r parda, ko‘ruv nervi holati hamda boshqa ko‘z kasalliklarining mavjudligiga bog‘liq.
Monofokal IOL odatda bitta asosiy masofada aniq ko‘rishni ta’minlash uchun mo‘ljallangan. Shu sababli ayrim masofalarda ko‘zoynak talab qilinishi mumkin.
EDOF va trifokal IOL ko‘zoynakka bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishi mumkin. Biroq natijalar har bir bemorda individual bo‘lib, ko‘zoynakdan to‘liq voz kechish kafolatlanmaydi.
Ko‘rish barqarorlashgandan so‘ng oftalmolog yakuniy natijani baholaydi va zarur bo‘lsa, qo‘shimcha ko‘zoynak korreksiyasini tavsiya etadi.
Katarakta operatsiyasi narxi
Kataraktani olib tashlash va sun’iy ko‘z gavharini (IOL) o‘rnatish
Bir ko‘z uchun operatsiya
Katarakta operatsiyasi — ko‘z gavharini almashtirish
27 xil sun’iy ko‘z gavhari (IOL)

Monofokal, torik, EDOF va trifokal linzalar

Fakoemulsifikatsiya usulida kataraktani olib tashlash va IOL o‘rnatish
2 900 000
so‘mdan
Yakuniy narx tanlangan sun’iy ko‘z gavhari (IOL) modeliga bog‘liq.
Katarakta operatsiyasi haqida ko‘p beriladigan savollar
Qaysi sun’iy ko‘z gavhari sizga mos keladi?
Sun’iy ko‘z gavharining (IOL) to‘g‘ri tanlanishi operatsiyadan keyin uzoq, o‘rta va yaqin masofalarda qanchalik qulay ko‘rishingizga ta’sir qiladi.
Konsultatsiya davomida oftalmoxirurg sizga mos IOL modellarini taqqoslab, ularning afzalliklari, cheklovlari va narxlari o‘rtasidagi farqlarni tushuntiradi.
Kompleks diagnostika natijalari asosida ko‘zlaringizning holati, ko‘rish ehtiyojlaringiz va tibbiy ko‘rsatmalarni hisobga olgan holda eng maqbul sun’iy ko‘z gavharini tanlash imkoniyatiga ega bo‘lasiz.
Made on
Tilda